W poprzednim roku, przed świętami, pisałam o sklepie Stanisława Karlińskiego. Tamten temat tak mnie zaciekawił, że postanowiłam zgłębić historię innych sklepów w Sukiennicach. W ten sposób uzbierałam sporo informacji o każdym z nich i postaram się do Świąt opublikować jak najwięcej.
Niech to będzie taki swoisty świąteczny prezentownik sprzed ponad 100 lat.
Tak więc przenieśmy się w czasie - wyjdźmy teraz na zewnątrz i pozwiedzajmy reprezentacyjne sklepy i pracownie działające w arkadowych podcieniach. Urządzono tu trzydzieści lokali, a każdy z nich oznaczony jest liczbą porządkową wyrytą po prawej stronie kamiennego portalu.
(Jeżeli dobrze się przypatrzymy, to zauważymy numer 7 po środku kadru. Oznaczenie jest dalej takie same).
Sukiennice nr 1
Sklep Marcina Jarry
Źródło zdjęcia - Muzeum Krakowa
Jego fabryka wyrobów platerowanych, założona w Krakowie w 1886 roku przy ul. Berka Joselewicza 21 ( teraz tam znajduje się niby "Muzeum" Banksyego) produkowała eleganckie i trwałe przedmioty codziennego użytku – od lichtarzy, cukierniczek, konfietek, kompletów sztućców stołowych, tac i samowarów, po pięknie zdobione wyroby sakralne, takie jak tabernakula czy monstrancje, które były eksportowane na Bałkany. Nie brakowało też bardziej prestiżowych projektów, jak biusty czy pomniki na zamówienie. Fabryka zatrudniała ponad 200 osób! Działała nowocześnie, oferując także naprawy, posrebrzanie i niklowanie wyrobów.
Ale najpierw wytłumaczmy sobie czym są platery:
Platery to przedmioty naśladujące srebrne akcesoria, jednak znacznie bardziej przystępne cenowo. Pierwsze platery były wykonane z miedzi, na którą nakładano grubszą warstwę srebra w procesie walcowania, co zapewniało im wysoką trwałość. W późniejszym czasie zaczęto używać mosiądzu, a następnie stopów cyny, co pozwoliło na stosowanie coraz cieńszych warstw srebra. Początkowo platery pojawiły się pod koniec XVIII wieku, a od 1840 roku wprowadzono metodę galwanizacji, umożliwiającą pokrywanie przedmiotów cienką warstwą srebra. Platery, były doskonałą alternatywą dla drogich naczyń srebrnych – tańsze, ale równie efektowne, szybko zdobyły popularność.
Marcin Jarra do Krakowa przeniósł się z Warszawy, gdzie wcześniej pracował w fabryce wyrobów metalowych Norblina. Początkowo miał otworzyć oddział warszawskiej wytwórni tutaj, jednak ostatecznie wykupił założony zakład i prowadził działalność na własny rachunek. Ciekawostką jest to, że Jarra wprowadził do swojej oferty judaiki, a także wzory inspirowane stylem zakopiańskim, co dodało jego produktom niepowtarzalnego, polskiego charakteru.
Sklep w Sukienicach był zarazem swostą galerią jego dzieł.
Trzeba jeszcze przypomnieć, że przez pierwszych 15 lat istnienia fabryki wspólnikiem Macina Jarry był Marceli Jakubowski. Jego sklep później też znajdował się w Sukiennicach, ale po drugiej stronie.
Prace brązownicze w Teatrze Słowackiego w 1893 roku były prowadzone także przez Jakubowskiego i Jarrę, co zostało przedstawione w "Przewodniku ilustrowanym po ces. król. austr. kolejach państwowych na szlakach…”:
(…) świeczniki, jako to wielki pająk z 150 promieniami, żyrandole w foyer i klatce schodowej, wszystkie świeczniki ścienne z bogatem ornamentalnem i figuralnem wyposażeniem są wyrobem krakowskiej firmy Jakubowskiego i Jarre.
Prywata: W 2019 roku, ostanim dobrym roku w tym wieku..., byłam na wkręcaniu nowych żarówek i mogłam z bliska się przyjrzeć detalom "wielkiego pająka". Jestem przyłapana przez fotografa w trakcie robienia zdjęć, które niestety odeszły wraz z poprzednim telefonem :).
Zdjęcia Teatr w Krakowie - im. Juliusza Słowackiego.
Z tą numeracją sklepu, to też różnie było, tu na reklamie widzicie 2 (rok 1901, 1903 i 1914), a poniżej już numer 1 (rok 1904 i 1905). Proszę zwrócić też uwagę, że wtedy określenie "chińskie" oznaczało co innego niz teraz - srebro chińskie było po prostu wysokiej próby.
Kilka stron z katalogów:
[Źrodło: Przedmioty metalowe w stylu zakopiańskim Marcina Jarry Joanna Paprocka-Gajek]
Poniżej są fragmenty wyrobów Marcina Jarry, które możecie dziś kupić na znanym wszystkim portalu aukcyjnym, może jako prezent?
