Як афрыканскі альбінос каралеўскай крыві ...

Як афрыканскі альбінос каралеўскай крыві стаў сусветнай зоркай

Sep 30, 2024
233

Гэты чалавек зрабіў сабе сусветную кар’еру насуперак абставінам. Ён увогуле не меў ніякіх шанцаў стаць музыкантам — падавалася, што ўсё навокал супраць гэтай мары. Ён жыў на вуліцы, змагаўся з сярэднявечнымі забабонамі, перастаў размаўляць з сям’ёй, а ў выніку зрабіўся зоркай і гастраляваў па ўсім свеце. Напэўна, вы нічога не ведаеце пра гэтага чалавека, хоць яго біяграфію можна ёмка экранізаваць і гэта будзе захапляльнае відовішча. Сёння я раскажу вам пра залаты голас Афрыкі — Саліфа Кейта. 

image

Малійская музычная сцэна вельмі разнастайная і цікавая. Напэўна, самы папулярны сучасны брэнд гэтай афрыканскай дзяржавы — гурт Tinariwen. Туарэгскі пустынны блюз — вось менавіта так апісваюць музыку калектыву, які аднойчы стаў настолькі папулярным, што атрымаў Грэмі і справакаваў цэлую хвалю падобных да яго музыкантаў. 

Ці вось яшчэ адзін выдатны прыклад — Хабіб Каітэ. Вельмі яскравы і рознабаковы музыкант, які нават трапіў у дакументальны фільм пра афрыканскі блюз.

image

На самой справе, такіх фільмаў была цэлая серыя, якую задумаў Марцін Скарсэзэ. Розныя рэжысёры — ад Клінта Іствуда да Віма Вендэрса. Але менавіта сам Скарсэзэ зняў частку пад назвай «Вяртаючыся з далёкіх вандровак» і паказаў свету ўнікальных малійскіх артыстаў. Сярод іх быў і Хабіб Каітэ — грыёт, які нарадзіўся быць музыкантам. 

Хто такія грыёты? 

У Малі дагэтуль дзейнічае каставая сістэма, паводле якой і ўладкаванае жыццё. Дык вось грыёты — гэта прафесійныя музыканты і спевакі, якія валацужнічаюць па Заходняй Афрыцы і спяваюць народныя песні.

image

Чаму менавіта грыёты? Ніхто не ведае. Мяркуюць, што этымалогія слова мае партугальскія карані і абазначае «раб». Яно і зразумела: грыётам забаранялася валодаць маёмасцю, і яны хадзілі з вёскі ў вёску і забаўлялі людзей спевамі і казкамі. Незайздросны лёс, праўда? 

Але што калі ты захацеў стаць музыкантам, але нарадзіўся не грыётам? З гэтым усё складана, бо ты не маеш права браць у рукі музычныя інструменты і спяваць — гэта папросту не твая задача. І калі ты ўжо вырашыў пайсці насуперак лёсу, цябе чакаюць праблемы. Дык вось, Саліф Кейта нарадзіўся не ў сям’і грыётаў. Можна сказаць, яму пашчасціла, бо ён — прамы нашчадак Сундзіата Кейта, знакамітага імператара, які зрабіў Малі магутнай дзяржавай і аб’яднаў вакол сябе шматлікія плямёны. Было тое ў XIII стагоддзі і з таго часу шмат чаго змянілася, але асоба легендарная, а яго нашчадкі, натуральна, маюць дастаткова прывілеяў. 

Што праўда, на гэтым пазітыўная частка расповеду пра дзяцінства Саліфа Кейта скончылася, бо была пэўная акалічнасць, якая перакрэсліла ўсе магчымыя бонусы. Хлопчык нарадзіўся альбіносам.

image

Нам з вамі складана нават ўявіць усе цяжкасці, з якімі жывуць альбіносы ў Афрыцы нават цяпер. Белая скура не люіць пякучае сонца, а сярод мясцовых дагэтуль багата забабонаў, звязаных з колерам скуры. У  некаторых частках кантыненту альбіносаў нават прыносяць у ахвяру. 

Яшчэ мусульманскія святары марабуты прадказалі бацьку Саліфа, што яго сын стане знакамітым, але і цана будзе дужа высокая. Калі хлопчык нарадзіўся, усе зразумелі, пра што гаворка — белы колер скуры і белыя валасы былі шокам для мясцовых. Саліф жыў з бацькамі ў вёсцы і таксама стаў ахвярай гэтых забабонаў. Бацькі ўвогуле не размаўлялі з ім, таму хлопчык жыў у самоце і шукаў хоць нейкія спосабы бавіць час — ён гадзінамі трэніраваў свой голас на бацькоўскай ферме, калі разганяў бабуінаў і птушак. А аднойчы ён упершыню ўбачыў перфоманс грыётаў і назаўжды палюбіў музыку. Ён пачаў слухаць іх і вучыцца спяваць, гадзінамі хаваўся ад бацькі, каб вучыцца граць на гітары. Бо гэта было адзінае выратаванне ў жорсткім свеце: у школе яго палохаліся, а дрэнны зрок не даваў магчымасці вучыцца — і ў выніку Кейта кінуў адукацыю і вырашыў прысвяціць сябе музыцы. 

Вось як Кейта апісваў сваё дзяцінства ў адным з інтэрв’ю:

«Я плакаў цэлых 20 гадоў. Калі мяне выгналі са школы, адзінай маёй уцехай стала музыка. Тады ў мяне было два выхады: стаць злачынцам ці музыкам. Перамагла музыка».


У 20 год хлопец вырашыў развітацца з бацькамі і паехаў у сталіцу Малі — Бамака. Там ён жабруе, грае і спявае на вуліцах і зарабляе тое-сёе ў мясцовых барах. Запрыкмецілі маладога спевака даволі хутка. Па-першае, праз вельмі незвычайную знешнасць. Па-другое, праз вельмі цікавы і круты тэмбр. Як бы вам апісаць гучанне? Гэта вельмі тонкае і пранізлівае, але пры гэтым далікатнае выкананне: звонкае, багатае, нібыта гарэзлівы акардыён сустрэў лагодную флейту. У выніку Саліфа Кейта запрасілі ў гурт The Rail Band, які граў у рэстарацыі каля чыгункі. Так ён працаваў тры гады — грыёт каралеўскай крыві, аксюмаран, парадокс, выключэнне з правіл. А пасля Кейта далучыўся да міжнароднага афрыканскага гурта  Les Ambassadeurs, і так пачалася яго інтэрнацыянальная кар’ера. 

Спачатку гурт граў у Бамака для іншаземцаў — даваў багатым людзям пакаштаваць мясцовага каларыту. Напэўна, так яно б і працягвалася, але палітычная сітуацыя ў Малі стала настолькі напружанай, што заставацца ў краіне далей стала проста небяспечна, і тады гурт пераехаў у Абіджан. Менавіта там Кейта ўпершыню трапіў у сапраўдную студыю і запісаў разам з гуртом альбом Mandjou.

image

Толькі паслухайце гэты запіс! Колькі ў ім непадробнай шчырасці, энергіі і каларыту: мікс культур, у якім змяшаліся афрыканская традыцыя з еўрапейскімі актуальнымі плынямі. І як у гэтым міксе шыкоўна гучыць голас Саліфа Кейта — маладога артыста, які выводзіць пранізлівую мелодыю. З часам яна стала сапраўдным стандартам у Афрыцы сярод мясцовых музыкантаў, таму не здзіўляйцеся, калі выпадкова пачуеце яе падчас вандроўкі на кантынент. 

Пра што гэтая песня? Дакладней, пра каго. У ёй Кейта спявае пра тагачаснага прэзідэнта Гвінеі Ахмеда Секу Турэ, які ўручыў спевак ордэн. 

Карацей, альбом стаў настолькі папулярным у 1978 годзе, што ў Малі адразу знайшліся бізнесмены, якія далі Саліфу і яго паплечніку Кантэ Манфіле грошы, каб яны паляцелі ў Вашынгтон і там запісалі новы матэрыял. Казка, праўда? Ну дык вось за тры месяцы ў ЗША музыканты запісалі ажно два альбомы Primpin ды Tounkan, якія выйшлі лэйбле Celluloid. Вось як яны гучалі

Зусім іншы вайб, зусім іншыя музычныя тэмы, але голас Кейта гучыць нязменна шыкоўна. На гэтых запісах ён стаў больш мягкім і лагодным, тут менш надрыву і больш традыцыйнай мусульманскай меладычнай павольнасці. 

Але Les Ambassadeurs праіснавалі нядоўга, і калі гурта не стала, Кейта вырашыў вярнуцца ў Малі, каб памірыцца з бацькамі. А ў выніку выступіў на мясцовым фестывалі і стаў там сапраўднай сенсацыяй. Гэта быў час ультрамоды на афрыканскую музыку ў Францыі, таму Саліф вырашыў ехаць у Манрэй — прагарад Парыжу з вялікай малійскай дыяспарай. Там ён выступаў на святах і вечарынах і нават не думаў пра выхад з гэтай бурбалкі. Але перыядычна атрымліваў запрашэнні на міжнародныя фестывалі і ў выніку саспеў да сольнага альбому. Вось ён — Soro.

image

Настолькі пранізлівы і эмацыйны запіс, у якім модны сінтэтычны фанкавы саўнд шыкоўна спалучаецца з харызматычным вакалам малійскага спевака! 

Можна лічыць гэты альбом пачаткам міжнароднай кар’еры Кейта. Ён адразу ж атрымаў запрашэнне ў Лондан на фестываль, прысвечаны 70-годдзю Мандэлы, а супрацоўнічаць са спеваком сталі сапраўдныя зоркі. І не абы якія! Вось вам прыклад — альбом Amen прадзюсаваў Джо Завінул з Weather Report. У выніку — фіты з Сантанай і Шортэрам і намінацыя на Грэмі. 

Пасля гэтага кар’ера Саліфа Кейта разгортвалася імкліва. Шмат цікавага музычнага матэрыялу — зацаніце хаця б альбом Folon!

Але і крытыка была. Кейта абвінавачвалі хаця б у тым, што яго выступы не заўсэды былі якаснымі і вельмі адрозніваліся адзін ад аднаго. Але гэта зоркі, яны могуць сабе дазволіць. Карацей, вось вам яшчэ цікавы факцік. У 1999 годзе Саліф Кейта выдаў альбом Papa, прысвечаны бацькоўству, бо на той момант у спевака было ўжо 11 дзяцей. Як вам такое? 

Паралельна спявак шмат займаецца дабрачыннасцю. Ён заснаваў свой фонд дапамогі альбіносам і шмат дапамагае тым, хто апынуўся ў складаным становішчы праз колер сваёй скуры. 

image

Музычнага матэрыялу, які за сваю кар’еру выдаў Кейта, вельмі шмат. Але я б вам раіў паслухаць вельмі цікавы альбом Moffou — вяртанне да акустычнага гучання. Вельмі павольны, утульны і пранізлівы альбом. 

Ці пашукайце на не вельмі легальных сайтах альбом La Difference, які, на жаль, адсутнічае на стрымінгах. Песня Djele — сапраўдны шэдэўр! 

image

Парадаксальная біяграфія спевака працягваецца і дагэтуль. У самым пачатку нулявых ён вярнуўся ў Малі, адкрыў там свой клуб і працягнуў дапамагаць альбіносам Афрыкі. У 2007 годзе ён удзельнічаў у парламенцкіх выбарах у Малі і дагэтуль з’яўляецца агітатарам Блока за дэмакратыю і афрыканскую інтэграцыю. І вось вам парадокс — у 2023 годзе Кейта стаў дарадцам палкоўніка Асімі Гаіта, які з 2020 году ўтрамлівае ўладу ў Малі і з’яўляецца саюзнікам Расіі. Цікавы паварот. Ці гэта проста спосаб і далей займацца дабрачыннасцю і мець магчымасць дапамагаць простым людзям? 

Так ці інакш, я вам вельмі раю звярнуць увагу на чароўную музыку «Залатога галосу Афрыкі» — спевака Саліфа Кейта, якога магло і не быць, калі ён пайшоў сцежкай, празначанай грамадствам.  

Дзякуй, што падтрымліваеце канал, і за тое, што прачыталі гэты матэрыял! Я спадзяюся, што вам спадабалася гісторыя і музыка Саліфа Кейта. Заставайцеся з «Міністэрствам сепультуры» - у наступным месяцы я прынясу вам яшчэ адзін цікавы сюжэт. Да сустрэчы!

Ваш міністр

Ti piace questo post?

Offri un caffè a Aliaksandr Charnukha

Altro da Aliaksandr Charnukha