Có một sự trùng hợp thú vị tại Ngoại hạng Anh cuối tuần vừa rồi khi các thủ môn liên tiếp mắc sai lầm trong khâu triển khai bóng. Alisson Becker chuyền hỏng trước áp lực của Manchester City, Aaron Ramsdale xử lý bóng lỗi trước Brentford, và điều tương tự cũng diễn ra với Nick Pope trong cuộc đối đầu với Chelsea.
Ở góc nhìn rộng hơn liên quan đến vấn đề này, cây viết John Muller của The Athletic chỉ ra rằng số lượng những pha dứt điểm mà các đội bóng phải nhận sau sai lầm của thủ môn đang có xu hướng tăng tại Ngoại hạng Anh trong 5,6 mùa giải gần nhất. Tuy nhiên, đó chỉ là bề nổi của tảng băng chìm, khi số lượng đường chuyền ngắn trung bình của các thủ môn tại giải đấu này cũng đi lên với tần suất tương đương. So với mùa giải 2018/19, con số này đã tăng lên gần gấp đôi. Số lượng đường chuyền cũng đi kèm với tỉ lệ về số đường chuyền ngắn. John Muller chỉ ra rằng, ở mùa giải 2018/19, tỉ lệ số đường chuyền dài từ tình huống mở của các thủ môn là 42%, con số này chỉ còn 25% ở mùa giải hiện tại.
Các đội bóng đang khai thác nhiều hơn các tình huống triển khai bóng từ thủ môn, và thậm chí phát triển đa dạng hơn các phương án triển khai bóng trước áp lực của đối phương.
John cũng chỉ ra rằng, với một số lượng lớn các CLB, việc họ có tỉ lệ lớn hơn các đường chuyền ngắn từ thủ môn thậm chí còn giúp họ phải nhận ít rủi ro hơn so với các đội có tỉ lệ thấp các đường chuyền ngắn, dựa trên thống kê về bàn thắng kì vọng mà họ phải nhận trong khoảng thời gian 10 giây sau khi đường chuyền từ thủ môn được thực hiện.
Một xu hướng rõ rệt đã và đang được hình thành, và ngày càng được gia tăng.
Tại Việt Nam, trong tuần qua, chủ đề được quan tâm nhiều nhất có lẽ đến từ việc thông tin Filip Nguyễn chuẩn bị hoàn tất thủ tục lấy quốc tịch của mình. Đó không chỉ là một bước đi giá trị với bản thân CLB Công An Hà Nội, mà còn là một thông tin đầy tích cực với ĐTQG Việt Nam. Bên cạnh yêu cầu bản ngã cho một thủ môn là khả năng cản phá và kiểm soát vòng cấm địa trong thời điểm phòng ngự, thủ môn 32 tuổi rõ ràng đã chứng tỏ được khả năng của mình ở khâu triển khai bóng, bất chấp việc tập thể CAHN chưa thực sự cho thấy một lối chơi rõ rệt từ phần sân nhà. Nếu so sánh những thống kê cơ bản của Filip và Đặng Văn Lâm, thủ môn của CAHN nhỉnh hơn cả ở những thống kê chuyền bóng lẫn tỉ lệ cản phá thành công. Quan trọng hơn cả, quan sát trực tiếp các trận đấu cũng cho thấy một tâm thế bản lĩnh, sự tự tin và tính chắc chắn của thủ thành 32 tuổi này, dựa trên nền tảng kĩ thuật cá nhân và sự trải nghiệm tại môi trường bóng đá châu Âu.
Tuy vậy, với những thống kê cơ bản ở khả năng triển khai bóng của các thủ môn, Filip chưa phải người có được những con số ấn tượng nhất. Tính từ mùa giải trước tại V.League cho đến thời điểm này của mùa giải 2023/24, thủ thành sinh năm 2000 Trịnh Xuân Hoàng của CLB Đông Á Thanh Hóa mới đang là người tỏ ra vượt trội hơn cả. Xuân Hoàng là thủ môn thực hiện số đường chuyền trung bình mỗi 90 phút, số đường chuyền ngắn trung bình mỗi 90 phút và tỉ lệ chuyền ngắn cao nhất trong số 21 thủ môn đã chơi ít nhất 5 trận đấu. Những thống kê về khả năng phát triển bóng của Xuân Hoàng thậm chí còn tỏ ra ấn tượng hơn so với người gác đền số 1 của Đông Á Thanh Hóa là Nguyễn Thanh Diệp. Nhìn rộng hơn, bộ đôi này cùng Filip và Trần Nguyên Mạnh của Thép xanh Nam Định tạo nên nhóm 4 thủ thành có những sự đóng góp vượt trội hơn với phần còn lại ở khả năng phát triển bóng.
Nếu như khả năng của Filip và Nguyên Mạnh phần nào đã được số đông khán giả nhìn nhận, thì sự có mặt của Xuân Hoàng và Thanh Diệp ở thống kê này không chỉ chứng tỏ khả năng của cả 2, mà còn cho thấy hình ảnh lớn hơn về mặt lối chơi của CLB họ thi đấu. Đông Á Thanh Hóa có thể nói là đội bóng duy nhất sẵn sàng đối đầu với áp lực tầm cao của đối phương, cố gắng khai thác tối đa lợi thế quân số ở khu vực này, và sử dụng thủ môn như một lợi thế cho các tình huống triển khai bóng ngắn từ sân nhà. Khi được đặt niềm tin và được khuyến khích chơi bóng trước áp lực, rõ ràng cả Thanh Diệp và Xuân Hoàng đều chứng minh được khả năng của mình.
Trận đấu gần nhất của ĐTQG Việt Nam chứng kiến bàn thua duy nhất xảy ra khi bóng quay trở lại với khung thành trong một khoảng thời gian rất nhanh sau khi quả bóng được phát động dài lên phía trước. Với định hướng kiểm soát bóng và tấn công, Pep Guardiola từng nhận định rằng tốc độ quả bóng được chuyền đến phần sân đối phương nhanh bao nhiêu, thì nó sẽ trở lại với vòng cấm địa đội nhà nhanh bấy nhiêu. Như đã nói, trong nhận định của John Muller, những đội bóng sử dụng tỉ lệ lớn hơn các đường chuyền ngắn nhiều khi lại phải nhận ít rủi ro hơn từ khâu triển khai bóng của mình.
Trong xu hướng của bóng đá hiện đại, bóng đá Việt Nam có lẽ cũng cần phải dần chuyển mình. Dĩ nhiên, sự chuyển mình ấy cũng cần diễn ra một cách chừng mực, hợp lý, xét trên các yếu tố liên quan khác như quan điểm bóng đá, sự đào tạo và điều kiện cơ sở vật chất.