186 гадоў таму нарадзіўся лідар вызваленчага паўстання ў Літве і Беларусі. За гэты час вакол асобы Каліноўскага было створана шмат міфаў. Левыя і правыя палітычныя плыні розных краін дагэтуль спрачаюцца наконт асобы Вінцэнта Канстанціна Каліноўскага. Мы спрабуем разабрацца, кім быў і кім ён стаў для беларусаў.
👊 Каліноўскі марыў аб звяржэнні самадзяржаўя. Ён лічыў, што ўдзел шляхты і памешчыкаў у паўстанні не толькі не патрэбны, але і шкодны. Зямельнае пытанне прапаноўваў вырашаць перадачай ўсёй зямлі сялянству. Таму, камуністычная ўлада ў Беларусі доўгі час выкарыстоўвала вобраз “протабальшэвіка”, каб трансляваць гістарачную сувязь паміж нацыянальным і сацыяльным праектамі дзяржавабудаўніцтва БССР.
⚪️🔴⚪️ Але ці быў Каліноўскі носьбітам нацыянальнай ідэі?
На той гістарычны момант, нацыі ва ўсходняй Еўропе толькі фармаваліся, таму памылкова сцвярджаць, што Каліноўскі быў будзь-якім нацыяналістам. Этнічнае паходжанне Вінцэнта Канстанціна таксама не дапаможа нам адказаць на гэтае пытанне: Каліноўскі нарадзіўся на мяжы сучасных Беларусі і Польшчы, добра размаўляў як па-польску, так і па-беларуску.
❓Супярэчнае этнічнае паходжанне Каліноўскага часта выкарыстоўваюць расейскія вялікадзяржаўнікі і называюць паўстанне “польскім”, каб падставіць пад сумнеў пачатак стварэння беларускай нацыі як палітычнага суб’екту. У сучаснай расейскай гістарыяграфіі Каліноўскі – бандыт і тэрарыст, у прапагандзе – беларускі нацыяналіст.
Але Каліноўскі марыць аб адраджэнні Вялікага Княства Літоўскага і звяртаецца да беларускіх сялян наступным чынам:
Вы, Дзецюкі, пэўне, не ведаеце, хто вы такія, як называецца гэта зямля на якой нашы бацькі жылі <...> Зямля наша з вякоў вечных называецца літоўская, а мы то называемся Літоўцы.
Каліноўскі першы, хто звяртаецца да шырокіх мас беларусаў з палітычнымі пытаннямі, але робіць гэта апелючы да міжэтнічнага ВКЛ і ў межах беларуска-літоўскага краю, вылучаючы беларусаў як самастойны палітычны суб’ект. Таму ён стаў часткай беларускага нацыянальнага міфа, будучы чалавекам левых поглядаў.
Каго любіш?